یکی از راه های تشخیص ابتدائی آبستنی مشاهده و تحت نظر قرار دادن مادیان است که این کار احتیاج به مهارت و آشنائی کامل با سیکل جنسی مادیان و آشنائی کامل با رفتار و حرکات مادیان در طول دوره اش دارد.مشاهده نکردن فحل شدن مجدد مادیان و ثبت نشدن تغییرات رفتاری و نشان ندادن تمایل به نزدیکی به سیلمی می تواند پیش زمینه ای برای تشخیص آبستنی مادیان باشد.
آزمایش ادرار:
استروژن در ادرار 150 روز پس از آبستنی به بیشترین اندازه ی خود می رسد و تا حدود روز 300 ام در حد بالا باقی می ماند که در این دوره می توان با آزمایش تست ادرار، استروژن موجود در ادرار مادیان اندازه گیری شود که یکی از این آزمایش ها تست کوبونی است.این آزمایش بسیار دقیق است و مثبت کاذب ندارد.در کل ازمایش ادرار بسیار دقیق و مطمئن است اما تنها ایرادی که بر آن وارد است برای تست ادرار باید حدود 200 روز صبر کرد تا بتوان این آزمایش را انجام داد.
آزمایش خون: (گنادوتروپین کوریونی)
نمونه خون گرفته شده بین روز های 50 تا 90 پس از جفت گیری از مادیان آبستن،حاوی Radioimmunoassay گنادوتروپین سرم (eCG ) است.که این هورمون با آزمایش
یا آزمایش جلوگیری از تشکیل هماگلوتینین قابل برسی است.کیت های مخصوص این آزمایش در اغلب مراکز آزمایشگاهی موجود است.دقت این آزمایش ها حدود 96 % درصد تخمین زده شده است.در این نوع آزمایش تنها زمانی به نتیجه منفی کاذب می رسیم که نمونه خون تهیه شده در زمان تعیین شده و توصیه شده گرفته نشود.مثبت کاذب نیز گاهی مشاهده می شود و مشاهده این نتیجه نیز یه این دلیل است اندومتریال کاپس Endometrial Cupsکه گنادوتروپین ها را ترشح می نمایند پایدار شده اند و تقریباً تا 100 روز حتی پس از مردن جنین نیز به تولید گنادوتروپین eCG ادامه می دهند و ما گاهی جواب مثبت می گیریم در حالی که جنین دچار مرگ شده است ...
پروژسترون:
همانطور که می دانیم پروژسترون بوسیله جسم زرد تولید می شود.در طی یک چرخه ی طبیعی ئر یک مادیان غیر آبستن،میزان پروژسترون هرگز به سطح قابل توجهی نمی رسد.چرا که در صورت عدم جفت گیری دفع تخمک داریم و عدم تشکیل جسم زرد را خوایم داشت و دوباره استروژن ترشح خواهد شد.در حدود روز 21 ام پس از تخمک گذاری در مادیان آبستن،میزان میزان غلظت پروژسترون در پلاسما آنقدر بالاست که به راحتی ویا تست الیزا قابل اندازه گیری است.Radioimmunoassay می توان با آزمایش هایتست الیزا در درمانگاه نیز قابل انجام است
متاسفانه تعیین میزان پروژسترون به گونه قابل توجهی کمتر از آزمایش eCG اطمینان پذیر است زیرا برخی از مادیان های غیر آبستن ممکن است سطح پروژسترون بالایی داشته باشند و این در حالی است که گاه ممکن است مادیان های آبستن گاهی سطح پروژسترون پاینی را نشان دهند.افزون بر موارد بالا ،سطوح پروژسترون (منظور همان میزان پروژسترون خون) ممکن است پس از مرگ زودرس جنین ،همچنان تا مدتی بالا باقی بماندوبه این دلایل؛آزمایش پروژسترون نسبت به آزمایش eCG با وجود اینکه نتیجه های آن در مراحل اولیه آبستنی قابل دسترس است ولی کامل نیست.
نتایج آزمایش خون بطور چشم گیری زودتر از آزمایش ادرار هم قابل انجام است و هم آماده می شود.اما هر دوی اینها بخصوص دو آزمایش خون مزیت بیشتری نسبت به معاینه از راه رکتوم(راست روده) با دست و یا معاینه با اولترا سوند(اولترا سونوگرافی) دارند. با اینکه امروزه و بخصوص در ایران این دو روش بیشتر مورد توجه عموم و دامپزشکان قرار دارد.
اولتراسوند:
این روش معمولاً در تشخیص آبستنی در گاو ها رواج پیدا کرده است.و در این سال های اخیر در ایران نیز شاهد استفاده از این دستگاه کاربردی هستیم.اولتراسون نه تنها تشخیص سریع را ممکن می سازد بلکه تشخیص آبستنی دو قلو را که در مادیان ها خیلی مهم است ،بسیار آسانتر کرده است.
تصویر برداری اولتراسوند در زمان حقیقی با استفاده از یک ترانسدیوسر دستی با شعاع خطی و به قدرت 5/7 یا 6 مگاهرتز از راه راست روده و به وسیله یک دامپزشک مجرب،آبستنی را تا روز 16 هم مشخص خواهدکرد.اما هر کلنیسینی که پیشتر این روش را در گاو استفاده می کرده باید بتواند بدون هیچ مشکلی تا روز 30 ام،آبستنی را تشخیص دهد که در این زمان جنین شبیه بازتاب صوتی سفید (اکوژنیک) یک جسم شناور در مایع کیسه ی جنینی که غیر اکوژنیک و سیاه رنگ است همانطور که در شکل مشاهده می نمایید.
ترانسدیوسر را با همان دستی که دستکش پوشیده و با ماده لوبریکنت(لیز کننده)، مانند پارافین لغزنده کرده ایم نگاه داشته و آن را به گونه ی عمودی از بالای رحم و سپس به نوبت در طول هر دو شاخ رحم و مستقیماً به سمت نوک آن ها می گذرانیم.معمولاً را نیز برای محافظت داخل دستکش توش رکتال می نمایند. برای گرفتن تصویر بهتر Probe مقداری از ماده لیز کننده را نیز داخل دستکش می ریزند،اندازه پروب به حدی هست که وارد یکی از انگشت دانه های دستکش کرده که قبل از آن مقداری ماده لیز کننده داخل آن ریخته ایم و بعد با دست دیگر آنرا وارد رکتوم برای تصویر برداری می نمایند.مشخصاً برای تشخیص بهتر و دقیق تر نیاز به دستگاه اولتراسندبهتر و مجهز تیر می باشیم.
معاینه آبستنی از طریق راست روده:
این روش نیز برای دامپزشکانی که آن را در گاو تجربه کرده اند ،مسئله عمده ای ایجاد نمی کند ،در حقیقت با در نظر گرفتن تمام شرایط،انجام دادن آن در مادیان نسبت به گاو آسان تر است،ولی بهر حال باید دقت کافی را انجام داد و در نظر داشت که راست روده در اسب کمی ظریف تر و شکننده تر از راست روده گاو است و باید و با احتیاط خاص و ظرافت خاصی کار را انجام دهیم.در مادیان ها،احتمال رشد جنین در شاخ راست بیشتر است.باید دقت کرد که حضور فولیکول ها زیانی برای آبستنی ندارند.چرا که فولیکول ها در 90 روز ابتدایی آبستنی حضور دارند و این امر طبیعی است.
معاینه از طریق راست روده و همچنین اولتراسوند مخاطرات خود را بهمراه دارد اما اثرات بدی روی آبستنی ندارند. با وجود این بسیاری از مادیان ها به دلایل گوناگونی در 3 الی 4 ماه ابتدائی آبستنی جنین خود را از دست می دهند و دچار سقط می شوند و علی رغم اینکه ممکن است مادیان در روز معاینه آبستن باشد ولی تضمینی برای باقی ماندن آبستنی وجود ندارد.
روزه های 0-50: انقباض رحم در خلال 3 هفته ی نخست آبستنی به گونه ی کامل مشخص است.هر دو شاخ ،کاملاً به صورت لوله ای احساس می شوند و این انقباض در بدنه ی رحم و شاخ نا آبستن دستکم تا پایان روز 50 آبستنی باقی می ماند.تا حدود 21 روزگی ناحیه شل و کوچکی به طول نزدیک 5/2 سانتی متر در سطح شکمی شاخ آبستن وجود دارد.این ناحیه بتدریج از نظر اندازه بزرگ شده تا اینکه در روز 30 در هر دو سطح شکمی و پشتی قابل لمس ایت.35 روزگی قطر ان 5 سانتی متر است و در روز 40 الی 45 ام تقریباً به اندازه ی یک توپ تنیس است.
از هفته 9 ام(63 روزگی) به بعد:
پس از 9 هفتگی،جنین و غشا های ان هر دو شاخ رحم را با یک تورم منتشره و همراه بسیار کم در گیر خواهند کرد و به گونه معمول تا پیش از 16 هفتگی ممکن است جنین در حالی که در مایع جنینی شناور است،درون کیسه ی آمنیون لمس شود.در این زمان قوام رحم از بین رفته است.
